„Sosnowica” (herb ustalono: 29.12.2004r.)

Herb gminy przedstawia: na tarczy dwudzielnej w słup w polu prawym, czerwonym chustę srebrną w krąg (związaną u dołu) przeszytą w słup szablą srebrną ze złotą rękojeścią, w polu lewym, złotym dwie skrzyżowanie zielone gałązki – dębową i sosnową . Herb gminy odwołuje się do historii i tradycji tych ziem. W polu prawym chusta srebrna związana w krąg nawiązuje bezpośrednio do herbu Nałęcz, którym pięczętowała się rodzina Sosnowskich, dawnych właścicieli Sosnowicy i okolicznych miejscowości. Natomiast szabla upamiętnia tradycję walk narodowowyzwoleńczych w okresie powstania styczniowego. W polu lewym dwie skrzyżowane gałązki symbolizują pobyt Tadeusza Kościuszki i jego uczucia do Ludwiki Sosnowskiej.

                                                             Lechosław Płowaś

Gmina Sosnowica administracyjnie należy do powiatu parczewskiego w województwie lubelskim. Powierzchnia gminy wynosi 172,35 km2, zaś ilość mieszkańców to 2 892 osoby.

Obszar gminy położony jest w zlewiskach rzek Wieprz i Bug. Główna rzeka to Piwonia. Wzdłuż zachodniej i północno-zachodniej granicy gminy przepływa kanał Wieprz-Krzna. Zasoby wód powierzchniowych uzupełniają duże kompleksy stawów w rejonie Sosnowicy, Pieszowoli i Libiszowa - Hetman, Jedlina, Anielski, Kłoda, Kościuszko i Racławice - w sumie tworzą ponad 600-hektarowe lustro wody. Na terenie gminy znajdują się także liczne jeziora: Białe Sosnowickie (pow. 161 ha), Tomaszne, Skomelno, Zagłębocze, Czarne Sosnowickie, Cycowe (Komarowskie) i najmniejsze - Zienkowskie (pow. 7,6 ha).

Stojące wody, otoczone szuwarami stwarzają doskonałe warunki lęgowe dla występującego tu licznie ptactwa wodnego takiego jak: żurawie, kormorany, gęś gęgawa, sowa błotna, czapla biała, kulik wielki, czernica, zausznik, krakwa, nur czarnoszyi, perkoz dwuczuby, czapla siwa, rybitwa białowąsa i białoskrzydła. W akwenach wodnych gminy Sosnowica żyje także ok. 30 gatunków ryb. W stawach hodowlanych odławia się karpie, leszcze, liny, szczupaki i węgorze - słynące z niezwykłych walorów smakowych. W stawach i jeziorach spotkać można wydrę.

W północnej części gminy znajdują się zwarte kompleksy leśne. W obniżeniach terenu, w pobliżu stawów i jezior występują miejsca wilgotne i podmokłe, stanowiące podłoże boru bagiennego i olsu. W lasach i na polach występuje około 30 gatunków ssaków, między innymi: kret, mysz domowa, zając szarak, wiewiórka, lis, jeż, jenot, borsuk, sarna, kuna leśna, dzik, łoś, łasica i gronostaj.

Jak widzimy gmina Sosnowica charakteryzuje się wyjątkowo wysokimi walorami przyrodniczymi i krajobrazowymi. Wpływa na to mozaikowy układ terenów bagiennych, wodnych, torfowiskowych i leśnych a także niezwykle bogactwo flory i fauny.

Najbardziej wartościowe przyrodniczo tereny gminy objęto ochroną w formie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych (ESOCH). Na terenie gminy ESOCH tworzą: Poleski Park Narodowy, Poleski Park Krajobrazowy, Poleski Obszar Chronionego Krajobrazu. Uzupełniają go rezerwaty przyrody, pomniki przyrody i parki podworskie. Obszary podlegające ochronie prawnej zajmują ponad 68 % powierzchni gminy.

Poleski Park Narodowy z siedzibą w Urszulinie obejmuje unikalny w skali kraju krajobraz Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego z dużym udziałem terenów wodno-torfowiskowych i leśnych. Obszar parku przypomina miniaturę europejskiej tundry i lasotundry. Na terenie gminy Sosnowica znajduje się półmocno-zachodnia cześć parku - rozległe łąki, fragmenty terenów bagiennych Polesia Lubelskiego, torfowiska w okolicach Zbójna i Lejna, cieki wodne: Bobryk, Piwonia i Górna, oraz jez. Gumienko

Funkcję ochronną w stosunku do PPN pełni - utworzony w 1983 r. - Poleski Park Krajobrazowy. PPK obejmuje cenne przyrodniczo obszary leżące wokół PPN, tworząc kilka enklaw.

Najcenniejszy przyrodniczo teren stanowi torfowisko nad Jez. Czarnym, które jest ścisłym rezerwatem florystycznym (pow. 46 ha). Jest to przykład rzadkiego w Polsce torfowiska typu kontynentalnego, porośniętego sosną karłowatą i brzozą karłowatą. Całkowitą ochroną objęte są występujące w rezerwacie: rosiczka okrągłolistna, bagno zwyczajne, zimoziół północny, widłak goździsty i jałowcowy oraz grążel żółty.

Bogata jest także fauna rezerwatu. Spotyka się tu żurawia, bociana czarnego i trzmielojada. Na obszarze gminy znajdują się drzewa będące pomnikami przyrody, są to m. in.:
- 3 dęby szypułkowe rosnące w parku podworskim w Pieszowoli
- dąb szypułkowy o obw. pnia 505 cm rosnący w parku podworskim w Sosnowicy
- jawor i klon zwyczajny rosnące w pobliżu siedziby Nadleśnictwa Sosnowica.

Część lasów gminy o łącznej powierzchni 684,42 ha uznano za lasy ochronne grupy pierwszej (lasy masowego wypoczynku i turystyki).

Największą wsią i jednocześnie siedzibą władz gminnych oraz ośrodkiem administracyjno-usługowym gminy jest wieś Sosnowica, która leży w zachodnim rejonie Polesia Lubelskiego.

Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z 1446 roku. W XVII-XIX wieku związana z rodem Sosnowskich herbu Nałęcz, następnie z rodem Niepokólczyckich i Libiszewskich. Prawa miejskie posiadała w latach 1685-1815. Przywilej lokalizacyjny, nadany przez króla Jana III Sobieskiego oraz przywilej królewski Augusta III z 1759 r. zezwalający na organizowanie jarmarków przyczyniły się do szybkiego rozwoju Sosnowicy. W latach 1741-1753 Józef Sosnowski rozbudował swój dworek wzniesiony w 1723 r. W latach 1774-1775 w Sosnowicy przebywał Tadeusz Kościuszko, pełniąc rolę nauczyciela córek hetmana Sosnowskiego. 28-letni wówczas kapitan artylerii zakochał się w Ludwice Sosnowskiej. Ludwika przyjęła jego wielką miłość z wzajemnością. Hetman Sosnowski, przeciwny temu związkowi, słynnymi słowami: "...synogarlice nie dla wróbla, a córki magnackie nie dla drobnych szlachetków..." odrzucił oświadczyny Kościuszki. Kościuszko opuścił Sosnowicę, a wkrótce też i kraj. Symbolem wielkiej były do niedawna dąb zrośnięty z sosną - drzewa rzekomo posadzone przez zakochaną parę. Do niedawna, gdyż 26 sierpnia 2001 r. - stara i spróchniała sosna, która już od dawna podpierała się na konarach dębu - runęła. Z dawnego zespołu dworskiego Sosnowskich zachowała się do dziś tylko zabytkowa oficyna - obecnie pensjonat. Większość zabudowań wraz z pałacem została zniszczona w 1915 r. przez wycofujące się wojska rosyjskie.

W Sosnowicy znajduje się najstarszy murowany obiekt sakralny w powiecie parczewskim. Jest to klasycystyczny kościół parafialny pw. Świętej Trójcy wzniesiony w latach 1790-1804, z bogatym wyposażeniem wnętrza, pochodzącym z XVIII i XIX w. Są tu m. in. dwa obrazy Józefa Walla z końca XVIII w. Przy drodze do Parczewa znajduje cerkiew prawosławna pod wezwaniem Świętego Piotra i Pawła pochodząca z przełomu XIX i XX wieku.

Przy wyjątkowo wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych, dużej ilości jezior i lasów gmina Sosnowica posiada bardzo dobre warunki do rozwoju turystyki i rekreacji. Na gości czekają kąpieliska i plaże nad jeziorami, łowiska dla wędkarzy i piesze szlaki turystyczne: "Nałęcz" - czarny szlak historyczno-przyrodniczy, niezwykle atrakcyjna ścieżka przyrodnicza "Perehod" wiodąca wokół stawów w Pieszowoli do schronu ornitologicznego. Spotkać tu można ponad 150 gatunków ptaków np. wodniczkę, gęś gęgawę, bąka, żurawia, bociana czarnego, orła bielika. Warte polecenia są także szlaki: niebieski - Centralny Szlak Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego oraz szlak zielony.

Atrakcyjne miejsca noclegowe można znaleźć w Libiszowie oraz w Sosnowicy (turystyka). Coraz aktywniej rozwija się agroturystyka. Prowadzący bazy agroturystyczne oferują dobre warunki mieszkaniowe, domowe posiłki. Dodatkowe atrakcje to możliwość, zbioru jagód i grzybów.