Parczew, dnia 14.11.2008 r.

NIEPODLEGŁEJ W DARZE…

Koncerty, gale, wieczornice, uroczystości patriotyczne przy pomnikach, na placach, msze za Ojczyznę w kościołach, akademie w szkołach, Biegi Niepodległości - te wszystkie wydarzenia towarzyszyły tegorocznym obchodom 90. rocznicy odzyskania Niepodległości przez Polskę. 11 listopada 1918r., to symboliczna data, gdy po 123. latach zaborów wróciła do Polski wolność. Dzień Niepodległości - to nie tylko chwila refleksji nad przeszłością, ale też radość, że pokolenie naszych dzieci żyje w wolnej Ojczyźnie. Liczne uroczystości miały miejsce również na Ziemi Parczewskiej.

Uroczystości rocznicowe w Parczewie rozpoczęły się zbiórką uczestników przed Urzędem Miejskim i przemarszem przedstawicieli władz miasta - głównych organizatorów święta, władz powiatu parczewskiego, pocztów sztandarowych, delegacji szkół, instytucji publicznych, służb mundurowych, organizacji kombatanckich oraz mieszkańców biorących udział w tegorocznych obchodach, pod pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego przy ul. 11 Listopada (w latach PRL ulica nosiła nazwę Zjednoczenia). Przy marszowych melodiach Młodzieżowej Orkiestry Dętej Urzędu Miejskiego w Parczewie (pod batutą dyrygenta Jacka Romańskiego) złożono wieńce i kwiaty. O godzinie 11.00 w parczewskiej Bazylice Mniejszej odprawiana została w intencji Ojczyzny uroczysta Msza Święta z udziałem ks. prałata Tadeusza Lewczuka oraz ks. Andrzeja Piernata, proboszcza parafii p.w. Opatrzności Bożej. Po Mszy Św. wszyscy uczestnicy obchodów udali się pod Pomnik Niepodległości, delegacje złożyły kwiaty, a okolicznościowe przemówienie wygłosił Burmistrz Parczewa Paweł Kędracki. Poza oficjalnymi uroczystościami patriotycznymi odbył się również wieczorny koncert ”NIEPODLEGŁEJ w DARZE”. W Bazylice Mniejszej wystąpiły: Chór „CON AMORE” Publicznego Gimnazjum im. W. Jagiełły w Parczewie prowadzony przez Katarzynę Kowalczuk i Ewę Borsa, Chór Parafialny pod dyr. Marcina Korpysza i Katolickie Stowarzyszenie Młodzieży z Parafii p.w. św. Jana Chrzciciela w Parczewie.

Uroczystości rocznicowe w Podedwórzu odbywały się w dniach 11-12.XI br. 11 listopada w Kościele Białym odprawiona została Msza św. w intencji Ojczyzny. Następnego dnia odbyła się okolicznościowa sesja Rady Gminy, na której wygłoszono referat „Polskie drogi do niepodległości” oraz zorganizowano uroczystości przy pomnikach w centrum Podedwórza, z udziałem władz samorządowych, kombatantów, nauczycieli i uczniów Zespołu Placówek Oświatowych w Podedwórzu. Uczniowie wzięli również udział w XIV BIEGU NIEPODLEGŁOŚCI oraz uroczystej akademii z okazji 90.rocznicy odrodzenia państwa polskiego w ZPO w Podedwórzu. B.S.

****
Pomniki: Niepodległości i Józefa Piłsudskiego to ważne miejsca w Parczewie. Mieszkańcy składają tu kwiaty i palą znicze podczas ważnych świąt państwowych, a szczególnie w rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 Maja i 11 listopada, w Święto Niepodległości. O pomnikach parczewskich pisał Apolinary Nosalski. Warto w tym miejscu przybliżyć, zwłaszcza młodemu pokoleniu, te informacje o pomnikach, tak bardzo związanych z Polską wolną i niepodległą, która narodziła się w listopadzie, 90 lat temu.

Pomnik Niepodległości

Pierwszy pomnik w ścisłym tego słowa znaczeniu został wzniesiony w Parczewie w kilka lat po odzyskaniu niepodległości. Stanął u zbiegu ulicy Lubelskiej i Szlacheckiej ( dziś Wojska Polskiego i Mickiewicza) w pobliżu ówczesnej siedziby magistratu, w miejscu, gdzie jeszcze w końcu XIX w. znajdował się kościół Świętego Ducha. Stanowiła go trzymetrowej wysokości kolumna z granitu zwieńczona zrywającym się do lotu orłem. Dokładna data powstania pomnika nie jest wprawdzie znana, ale znajdujemy o nim wzmiankę w jednodniówce „Życie Parczewa” wydanej w 1928 r. „Jest(…) skwer przy zbiegu ulic Szlacheckiej i Lubelskiej, gdzie stanął pomnik wolności i dokąd odbywają się pochody w dniach uroczystości narodowych”. Pomnik ów przetrwał szczęśliwie wojnę, jednakże w czasie okupacji stracił orła i tablicę. Potem, skazany na zapomnienie, podobnie jak data odzyskania niepodległości. Kiedy już obchodzenie tej rocznicy nie było karane, pomnik został odnowiony. Podwyższono postument, wmurowano dwie nowe tablice i przywrócono orła. Autorem rzeźby według dawnego wzoru był Zygmunt Walenciuk z Kolana. Odtąd, co roku w święto niepodległości społeczeństwo Parczewa składa pod tym pomnikiem kwiaty. Początkowo czyniono to nieoficjalnie, a od 1990 r. odbywają się oficjalne pochody, podobnie jak przed wojną.

Pomnik Marszałka Piłsudskiego

Przed wojną istniał w Parczewie również pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego. Wzniesiony w ramach obchodów 10-lecia Niepodległości Polski i ”Cudu nad Wisłą” znajdował się na placu Marszałka Piłsudskiego przy ulicy 11 Listopada, za obecnym Ośrodkiem Zdrowia. Uroczystość odsłonięcia odbyła się 8 listopada 1931 r. Pomnik ten podczas wojny został częściowo zniszczony przez okupanta, a po wojnie na polecenie władz partyjno – administracyjnych rozebrany doszczętnie. Z nastaniem w Polsce zmian ustrojowych mieszkańcy Parczewa postanowili pomnik Marszałka odbudować. W dniu 21 kwietnia 1991 r. powołano Społeczny Komitet Odbudowy

Pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego

Rekonstruowany pomnik powstałe składek społeczeństwa oraz zakładów pracy i instytucji. Stanął przy ulicy 11 Listopada na tej samej linii co poprzedni, lecz nieco dalej na placu po spalonym w 1971 r. Domu Kultury. Uroczystość odsłonięcia odbudowanego pomnika Marszałka Józefa Piłsudskiego odbyła się również w dniu 8 listopada, tyle, że 61 lat później, w 1992 r. Oprócz licznie zgromadzonych mieszkańców miasta i gminy oraz miejscowych władz administracyjnych i samorządowych wzięli w niej udział przybyli goście: wicemarszałek senatu Adam Czapski i wojewoda bialskopodlaski Tadeusz Korszeń. Uroczystość, która stała się wielką patriotyczną manifestacją, uświetniła salwa honorowa kompanii Wojska Polskiego i orkiestra wojskowa.

Oprac. i fot. B.Sarnowska